PHD Guiding Rehberi (Kılavuz Sistemleri)

Autoguiding (Kılavuz Sistemi) Nedir?

Günümüzde kullanılan montürler mekanik ve elektronik bir çok bileşenden oluşmaktadır.

Modern bir ekvatoryel montür, Ra ve Dec eksenlerini hareket ettiren bir çift motor, motorun hareketini eksenlere aktaran dişli sistemi ve  bu motorlara ait kontrolcüler ile ayrı bir mikro işlemciden oluşmaktadır.

Ekvatoryel montürler, gelişen teknoloji sayesinde tasarım olarak evrim geçirmişler ise de günümüzde en çok kullanılan montür tipi yukarıda belirtilen klasik German Equatorial tasarımdır. Bunun dışında hareketin eksenlerdeki dişlilere aktarıldığı sistemlerde farklılıklar da göze çarpmaktadır. Örneğin Direct-drive ya da belt drive teknolojileri, dişliler arasındaki sürtünmeyi ve boşluğu minimum düzeye indirgemeyi amaçlayan tasarımlar olsa da, bu sistemlerin dahi takip hassasiyetini sıfır hata ile sağlamaları mümkün değildir.

Yapısı gereği en hassas dişli sisteminde bile bir miktar boşluk bulunur. (backlash)

Optik sistemin taşıyıcısı konumunda olan montürlerin Dünya’nın hareketine bağlı olarak gökyüzündeki cisimleri takip edebilmesi için hassas bir şekilde üretilmiş olmaları şarttır. Ayrıca montürün kutup ayarı ve eksen dengesinin de doğru şekilde yapılması gerekmektedir.

İşte tüm bu şartlar eksiksiz olarak tamamlansa dahi, uzun pozlama sırasında bazı yıldızların eliptik şekilde görüntülenmesi durumu söz konusuysa takip sisteminin yeterliliği ve hassasiyeti sorgulanmalıdır.

Bu sorunların üstesinden gelmek amacıyla autoguider (kılavuz sistemi) adı verilen bir bileşen kullanılmaktadır. Kılavuz sistemi genel olarak 4 farklı tasarımda yapılmaktadır. Bunlar kullanım sıklığına göre şöyle sıralanabilir:

  • Ayrı bir optik tüple yapılan autoguiding
  • Off-Axis Guiding
  • On-Axis Guiding
  • On-Chip Guiding (görüntüleme kamerası sensöründe yer alan dahili kılavuz bölümüyle yapılan guiding)
115mm’lik refractor teleskop üzerinde bulunan ikinci bir optik tüp ve arkasında yer alan kılavuz kamerası

Kılavuz sisteminde kural olarak optik sisteme ek olarak ayrı bir kamera ile referans bir yıldız belirlenerek yıldızın görüntülenen alan içindeki hareketi takip edilerek belli bir noktada sabit kalması amacıyla  kameradan gelen veri arabirim yazılımıyla bilgisayara veya montürün işlemcisine iletilir. Burada veya dememizin sebebi kılavuz kameranın baglantı tipininin farklılığından kaynaklanmaktadır.

Şimdi sırasıyla kılavuz sistemlerinde sıklıkla kullanılan bileşenleri ve farklı tasarım ve baglantı yöntemlerini inceleyelim:

Geleneksel Tasarım (Ayrı Bir Optik Tüp) İle Autoguiding

Geleneksel ve en çok kullanılan yöntem yukarıdaki görselde de görüleceği üzere görüntüleme yapılan ana optik tüpün odak eksenine paralel ikinci bir optik tüp kullanmaktır. Bu sistemde guide scope adı verilen bu ikinci optik tüpün her optik sisteme göre belli şartları sağlaması gerekmektedir.

Bunlardan birincisi her iki tüpün de paralel şekilde ve aynı alana (FOV) bakıyor olması gerekmektedir. Eksenler arasındaki sapma kılavuz sisteminin kalibrasyon sürecini uzatabileceği gibi kılavuz sisteminin verimli çalışmasına da olumsuz etki eder.

İkinci olarak kılavuz sistemin optik tüpünün odak uzaklığının görüntüleme yapılan optik tüpün odak uzaklığına oranının 1/3’ten az olmamasıdır. Bu genel bir tabir olmakla birlikte asıl önemli olan her iki kameranın (görüntüleme ve kılavuz kamerasının) bir pikselinin gökyüzünde gördüğü açısal genişliğin oranının 1/3’ten az olmamasıdır. Burada her iki kameranın sensör ve piksel boyutu ile optik tüplerin açıklıkları önemlidir.

Optik tüpünüze uygun guide scope seçiminde matematiksel bir işlem yapmak gerekmektedir. Basit bir şekilde bunu anlatmak gerekirse:

F Değeri : Her iki optik sistemin gördüğü açısal alan değerinin(image scale) birbirine oranı olarak kabul edelim.

F= kılavuz sistemi açısal alan genişliği / görüntüleme sistemi açısal alan değeri’dir.

Peki açısal alan genişliğini nasıl hesaplayacağız?

Image scale yani açısal alan genişliği kullanılan kameranın piksel boyutu ve odak uzaklığı ile doğrudan orantılıdır. Bu değer aşağıdaki gibi hesaplanır:

Image scale (arc-seconds/pixel cinsinden) = 206 x piksel boyutu / optik sistem odak uzaklığı’dır.

Bu hesaplamayı SGP içindeki modülden veya internette yer alan farklı araçlarla da yapabilirsiniz. Her iki değeri denklemde yerine koyduğunuzda iki optik sistemin açısal alan genişliğinin birbirine oranının 1/3’ten az olmamasına dikkat etmelisiniz.

Ayrıca kılavuz sistemin odak uzaklığının ve açıklığının fazla olması takip edilen yıldızın hareketinin daha yüksek çözünürlükte takip edilebilmesini ve takip hatalarının daha etkili şekilde düzeltilmesini sağlayacaktır.

Kılavuz sisteminin kamerasının veri aktarım hızının da gecikmeye sebebiyet vermemesi için USB 3.o arabirimine sahip olması tercih nedenidir. Eğer USB 2.0 bir kamera kullanıyorsanız kameranın sadece takip edilen yıldızın etrafındaki bölgeden veri aktarımı yaparak daha hızlı iletişim kurmasını sağlayabilirsiniz. Bu detaylarda kılavuz sistemi yazılımının ayrıntılarında anlatılacaktır.

Off-Axis Guiding

Bu sistemde kılavuz sistemi görüntü alınan ana optik tüp ile aynı optik ekseni paylaşmaktadırlar. Optik yol üzerinde kameraya yakın bir bölgede bulunan prizmatik bir bir ayna vasıtasıyla ışık konisinin içinden bir miktar ışık 90 derece açıyla kılavuz kameraya aktarılır.

Artıları:

  • Yüksek odak uzaklığı kullanılarak takip yapılabilir. Böylece takip edilen yıldızın nucleus adı verilen merkezi daha iyi çözümlenebilir.
  • Ekstra optik tüp gerektirmediği için toplam optik tüp ağırlığını azaltır, montüre daha az yük biner.
  • Ana kamera için kullanılan filtrelerin arkasından aynı ışık dalgaboyunda takip yapılabilir. (Örneğin darbant filtreler)
  • Geleneksel yöntemde iki ayrı optik tüpün birbirine paralel olmaması nedeniyle oluşan flexure problemi görülmez.

Eksileri:

  • Özellikle newtonian tip teleskoplarda kılavuz kamerasının odaklama yapabilmesi için çok fazla backfocus mesafesi gerektirmektedir.
  • Kılavuz kamerasına gelen ışık küçük bir prizma yardımıyla sağlandığı için kameraya yeterli ışık gelmediği durumlarda takip edilecek yıldız bulunamayan bölgeler olabilir.
  • Özellikle düşük açıklığa sahip optik sistemlerde ana kameralarda vinyet ve ışık kaybına neden olabilmektedir.

Diğer iki sistem amatör astronom ve astrofotoğrafçılar tarafından çok sıklıkla kullanılmadığı için bu yazıda değinmeyeceğiz.

Kılavuz Sistemi İçin Gerekli Ekipmanların Özellikleri

Mono veya renkli kamera

Kılavuz sistemi için kullanılan kameraların genellikle daha fazla ışık toplama kapasitesine sahip olması nedeniyle mono olması tercih edilir. Bu kameralar sensörlerinin üzerinde bayer matrix adı verilen ve yeşil-kırmızı-mavi  ışık dalgaboyunu geçiren film şeridine sahip olmadıkları için renkli kameralara göre ortalama dört kat daha hassastırlar. Ancak renkli kameralar da autogiding için tercih edilebilir. Renkli kamera kullanılacaksa kullanılan kameranın gain ayarı yükseltilerek takip için uygun yıldız bulmak kolaylaştırılabilir.

Kullanılan kameranın daha önce de değinildiği gibi mümkünse USB 3.0 data aktarım platformunda olması daha iyi sonuç verecektir. Kamera ile yakalanan görüntünün bilgisayar aktarılması arasında geçen sürede montür hareketine devam ettiği için yüksek süredeki gecikmeler takip sisteminin çalışma performansını düşürebilir.

Optik Tüp

Kullanılacak optik tüpler her optik sisteme göre yukarıda açıklanan nedenlerle farklılık göstermekle birlikte astrofotoğrafçılar tarafından genellikle 60mm ve civarı açıklığa sahip optik tüpler tercih edilmektedir. Kılavuz için kullanılacak optik sistemin Apochromat veya quadruplet gibi üst seviye optik tasarıma sahip olmasına gerek yoktur. Dikkat edilmesi gereken optik tüpün kameraya olan baglantı arabiriminin tipi, odaklama mekanizmasının sağlamlığı ve merceklerin chromatic aberration adı verilen ve renk bozulmasına yol açmayan optik tüpler olmasıdır. Guidescope adıyla piyasada satılan optik tüplerin çoğu bu şartları büyük ölçüde sağlamakta ve kullanıma hazır bir şekilde sunulmaktadır.

Tipik bir kılavuz sistemi seti
ASCOM Arabirim Kablosu veya ST-4 Kablosu

Kılavuz kamerası optik tüpe iki biçimde bağlanabilir. İlk yöntem kılavuz kamerasının arkasında bulunan ST4 portundan doğrudan kılavuz sinyalini montüre göndermektir. Bu yöntem ilk kullanılan yöntem olmakla birlikte kullanıcıya gelişmiş ayarları yapmak için fazla imkan vermez. Ayrıca ekstra kablo kullanılmasına sebebiyet verdiği için teleskop sisteminde kablo karmaşasına yol açabilir. Bu sistemde kameradan gelen USB kablosu bilgisayara, ST4 kablosu ise montüre bağlanır.

İkinci yöntem ise montürü ASCOM Interface Cable adı verilen bir kabloyla doğrudan bilgisayara bağlamaktır. ASCOM platformu yani ASCOM yazılımı farklı dili konuşan donanımların birbirini anlaması için kullandıkları ortak bir dildir. Bu yöntemde kamera ve montür USB kablo ile doğrudan bilgisayara bağlanır. Kılavuz kamerasından gelen sinyal doğrudan ASCOM platformu aracılığıyla bilgisayarda işlenir ve kılavuz sinyali oluşturulur.

İkinci yöntemde hem ekstra kablo kullanılmaz hem de kılavuz sinyali bilgisayar aracılığıyla işlenerek montüre geri gönderildiği için gelişmiş ayarların yapılmasına olanak sağlar. Örneğin teleskobun DEC değeri hesaplanarak kılavuz sinyaline göre teleskobun dişlilerinin atacağı adımın boyutu ayarlanabilir. Bu detaya da kılavuz yazılımını incelerken değineceğiz.

ASCOM kablosu her montür için özel olarak üretilen bir kablo olup gerekse montürün bilgisayar aracılığıyla yönetilmesi, gerek kılavuz sinyalinin işlenmesi açısından kolaylık sağladığı gibi ayrıca Plate Solving adı verilen ve üç yıldız hizalama yapmadan teleskobun istenilen hedefe çok az hata payıyla yönlendirilmesine de imkan verir. Profesyonel astrofotoğrafçılar tarafından genellikle bu yöntem kullanım esnekliği ve kolaylığı açısından tercih edilmektedir.

Görselde kılavuz kamerasının farklı bağlantı yöntemleri bir arada görülebilir.

Autoguiding Yazılımı (PHD Guiding) ve Kullanma Rehberi

Kullanıcı Profili Oluşturma

Kılavuz yazılımları içerisinde en çok tercih edilen ve kullanım kolaylığı sağlayanı açık kaynak lisansına sahip PHD Guiding’tir. Adının da “Push Here Dummy” cümlesinin kısaltmasından oluşması programın aslında ne kadar basit tasarlandığını göstermek için seçilmiştir.

Programı ilk kez açtığınızda karşınıza profil oluşturmak için bir sihirbaz çıkacak. Bu sihirbaz sizden autoguider için kullandığınız optik sistemin odak uzaklığını, kameranızın modelini ve buna baglı olarak piksel boyutunu tanımlamanızı isteyecek. Kullandığınız donanımları seçerek ilerleyin. Daha sonra kullandığınız montürü ASCOM arabirimiyle bağladıysanız ilgili modeli, ST-4 kablo ile bağladıysanız “on-camera” seçeneği ile işaretleyin. AO yani adaptive optics kısmını “none” olarak tanımlayın.

Kameranızı seçtikten sonra piksel boyutları otomatik olarak yüklenecektir. Kameranızın sürücülerinin yüklü olduğundan ve ASCOM uyumlu olduğundan emin olun.

 

Montürünüzü ST-4 arabirimiyle bağladıysanız “on camera” seçili olmalıdır. Eğer ASCOM arabirimiyle bağladıysannız ASCOM sürücüsünün yüklü olduğundan emin olun. Guide speed 0.50 olarak seçili olmalıdır.
Adaptive optics ekipmanı kullanmıyorsanız bu kısmı olduğu gibi bırakın.
Donanım profilinize bir isim verdikten sonra guide scope kapağını kapatarak dark kare oluşturun. Bu sayede hot piksellerin yıldız olarak algılanmasının önüne geçilebilir. Poz süresini 1-2 dk aralığında seçip 20’şer kare çekin.

Bu işlemleri yaptıktan sonra PhD çalışmaya hazır hale gelecektir. Ana ekranda display graph , display target ve display star profile kısmından hedef yıldıza ilişkin bilgileri (FWHM bilgileri) görünecek şekilde düznelemeleri yapın. Grafiğin x eksenindeki süreyi arttırmak takip sisteminin genel gidişatını takip etmeniz açısından faydalı olacaktır.  X eksenini 400, Y eksenini 16px olacak şekilde grafiğin solundan ayarlayın. Grafik aralığını geniş tutmanız montürünüzün periodic error değerini görmeniz ve anlamanız için daha faydalı olacaktır. Kısa zaman biriminde seeing kaynaklı bozulmalar grafiği analiz etmenizde zorluk yaratabilir.

Gelişmiş Ayarlar
Global Sekmesi
Gelişmiş ayarların Global sekmesindeki herhangi bir değişlik yapmanız gerekmiyor.
Kamera Sekmesi

Kamera sekmasinde eğer guide kameranız fazla gürültü ve hotpixel oluşturuyorsa noise reduction kısmından bu özelliği açabilirsiniz. Ancak bu özelliği açtığınızda görüş alanında görece parlak yıldız yoksa çok sönük yıldızları takip etmeniz zorlaşabilir. Bining kısmında kameranız destekliyorsa 2×2 bining yapmanız SNR (signal to niose) oranını arttıracağından takip edecek yıldız bulmakta kolaylık sağlayacaktır. Ayrıca kameranızın bining ile crop faktör oranı da artacağından yukarıda anlatılan 1/3 odak uzaklığı oranına erişmeniz de kolaylaşacaktır. Bununla birlikte kameradan gelen datanın boyutu da azalacak ve transfer hızı artacaktır. Aksi bir durum yoksa 2×2 bining kullanın.

Use subframes özelliği ise tüm karenin verisinin yerine sadece takip edilen yıldızın etrafındaki alandan data aktarımı sağlayacağından transfer hızını arttıracaktır. Bu özelliği de açmanız faydalı olacaktır. Örnekte USB 3.0 kamera kullanıldığı için bu özellik devredışı bırakılmış olup kendi sisteminizin özelliklerine göre açıp kapatabilirsiiz. Diğer ayarları olduğu gibi bırakın.

Guiding Sekmesi

Auto restore calibration: En son yapılan kalibrasyonu otomatik geri yükler ve sistemin doğrudan takibe başlamasını sağlar. Sık hedef değiştiriyorsanız, montür balansını, polar ayarı değiştirdiyseniz, her görüntüleme sezonu arasında seeing farklılıkları varsa  veya meridyen geçişi yapıyorsanız devre dışı bırakın. Her defasında tekrar kalibrasyon yapmamanız gereken durumlarda aktif olması ise vakit kazanımı açısından kolaylık sağlar.

Clear Mount Calibration: Takibi her açıp kapattığınızda tekrar kalibrasyon yapılmasını sağlar. Bu özelliği kalibrasyon düğmesine SHIFT tuşu ile bastığınızda aktive edebilirsiniz. Her dafasında tekrar kalibrasyon yapılmasına gerek olmadığından bu özelliği devre dışı bırakın.

Assume Dec Orthogonal to RA: Normalde kalibrasyon sırasında yazılım kameranın RA ve DEC eksenlerine olan açısını tek tek hesaplar ve bu değere göre kalibrasyon yapar. Bu açıların teorik olarak birbirine dik olması gerekmektedir. Eğer montürünüzde yüksek oranda backlash varsa veya seeing koşullarınız kötüyse bu açının hesaplanması kalibrasyon süresini arttırabileceği gibi hatalı olarak hesaplanmasına da neden olabilir. Bu özelliği açtığınızda bu iki açının birbirine dik olduğu kabul edilerek kalibrasyon süreci başlatılır. Seeing koşullarınız iyiyse kapatabilir, çok kötüyse açabilirsiniz.

Use DEC Compensation: ASCOM arabirimi üzerinden baglıysanız yazılım teleskobun RA eksenindeki takip hızı oranını (guide rate) montürden okuduğu DEC değerine göre ayarlayacaktır. ASCOM arabirimi üzerinden yapılan takibin ST-4 arabirimine göre sağladığı en büyük esnekliklerden biri olduğu için aksi bir durum yoksa bu özellik açık olmalıdır.

Calibration Step : Yukarıdaki anlatılan özellik sayesinde calibration step in DEC değerine göre ayarlandığı bölümdür. Burada yapmanız gereken işlem sırasıyla şudur:

1 – Montürünüzü hedefe yönlendirin

2 – Calibration step i ayarlamak için advanced tuşuna basın. Montürün DEC değeri okunacak ve açılan sekmede step size otomatik olarak hesaplanacaktır. Bu ekrandaki parametreleri zaten donanım profili ile oluşturduğunuz için değiştirmeyin ve sadece OK tuşuna basarak kapatın. Sonraki ekranda değerin değiştiğini göreceksiniz.

3 – Bu step size değeri ile takibe başlayın.

Advanced tuşuna basarak açılan ekranda step size değerinin montür üzerinden okunmasını sağlayın ve ekranı OK tuşuna basarak kapatın. Bunu her hedef değişikliğinde yapmanız gerekmektedir. Okunan değer bir sonraki ekrana aktarılacaktır. Örnekte 2150 olan step size değeri 1100 ile değiştirilecektir.

Reverse DEC Output After Meridian Flip: Meridyen geçişi yaptığınızda DEC değerinin ters çevrilmesi gerekeceğinden PHD erişimi olan SGP gibi bir yazılım kullanıyosanız yazılım bunu kendi üzerinden  manuel ya da otomatik olarak yapacağından bu kısmı aktif hale getirmenize gerek yoktur. Ancak buna benzer bir yazılım kullanmıyorsanız bu seçeneği aktif hale getirip meridyen geçişinden sonra tekrar kalibrasyona gerek olmaksızın takibe devam edebilirsiniz. Hem SGP üzerinden hem de PhD üzerinden bu özellilliğin açılması çakışma yaratacağından iki programdan biri üzerinden aktivasyon yapın.

SGP üzerinden meridian flip nedneiyle DEC kalibrasyon datasının tersine çevrilmesi için flip calibration data butonu kullanılabilir.
Takip Algoritmaları Sekmesi

Bu sekme takip programının en çok ayar barındıran ve en önemli sekmesi olup hangi algoritmanın ne şekilde kullanılacağını belirler. Son versiyon ile birlikte default olarak Ra sekmesinde hyteresis, DEC sekmesinde Resist Switch algoritması seçili gelmektedir. Şimdi tek tek bu algoritmaların çalışma prensibine bakalım:

1 – HYSTERESIS: 

Bu algoritma montüre gönderilen guiding pulse adı verilen  düzeltme sinyallerinin geçmişini analiz ederek bu verileri  sonraki düzeltmelerin hesaplamasında kullanır. Bu verileri bir % değeri olarak hesaplar ve sonraki sinyalde geçmişte yapılan düzeltmelerin hesaplanan sonraki düzeltmelere ne oranda etki edeceğini belirler. Örneğin hysteresis değeri 10 olarak seçili ise yazılım önceki hesaplamaların ağırlığını %10 olarak belirler, daha sonra kameradan anlık takip  yıldızının hareketini analiz eder ve bu analiz sonucu hesaplanan verinin %90’ını ile %10 hsyteresis verisini birleştirererek takip sinyalini oluşturur.

Hsyteresis değerini arttırmak düzeltme sinyalini yumuşatır ancak montür hareketinin ters yönünde oluşturulan düzeltme sinyalinin daha geç oluşturulmasına sebebiyet verebilir. Ayrıca aggresiveness değeri ile bu sinyalin gücü belirlendiğinden örneğin montür 4 pixel sağa fazla hareket ettiğinde düzeltme sinyali 8 pixel gönderilirse takip diğer yönde -4 birim bozulmuş olacaktır. bu nedenle agressiveness değerini çok yüksek tutmamak gerekir. Her sistemin özelliğine göre bu değer farklılık gösterecektir. Agressiveness değerini %50 yaptığınızda montür düzeltme sinyalini 8/2= 4 piksel olarak göndereceğinden takip daha düzgün yapılır.

Özet olarak montürünüz yıldız hareketinin gerisinde kalıyor ve takip ederken gecikiyorsa agressiveness değerini arttırın. Fazla düzeltme yapıp ters yönde tekrar düzeltme yapma ihtiyacı doğuyorsa bu değeri  her defasında %10 kademeli olarak düşürün.

2 – RESIST SWITCH:

Bu algoritma adından da anlaşıldığı üzere montürün hareketine direnerek onu takip yolu üzerinde tutulması için doğrudan sinyal göndermek suretiyle yapar. En agresif takip algoritması budur. Doğrudan yıldız hareketi analiz edilir, kaba ve düz bir örnekle anlatmak gerekirse takip yıldızını direksiyonda uyuyan bir şöför olarak farzedelim. Şoför  yolun sağ tarafından çıkmaya eğilim gösterdiği zaman muavin(PHD) tokadı basarak tekrar onu yola sokar. Eğer tokadı fazla vurursanız bu sefer sol taraftan yoldan çıkmaya başlayacağından bu sefer aynı tokadı soldan atar. İşte bu tokadın şiddetini agresiveness değeri ile ayarlamanız gerekir. %100 gibi yüksek değerler takibin devamlı her iki yönde bozulmasına neden olur. Bu yüzden tokadı uygun şiddette uygun yönde vurmalısınız 🙂 Bu şiddeti ise PHD grafiğini takip sırasında bir süre izleyerek kendiniz analiz edip ayarlamalısınız.

3 – LOWPASS – LOWPASS2 : 

Bu algoritma da hysteresis mantığıyla çalışmakta olup takip yıldızındaki piksel bazındaki değişimlerin median değerini ölçer ve bir sonraki adımı hesaplar. Değişime en hızlı yanıt veren takip algoritması bu olup genellikle DEC ekseninde iyi sonuç vermektedir. Hsyteresisten farkı bu değişimlerin belli bir trend doğrultusunda olup olmadığını hesaplar ve bu trende göre sinyali düzenler. Bu algoritmayı seçtiğinde aktive olan slope weight parametresi geçmiş hareketlerde ölçülen değişimlerin % olarak değerini belirtmekte olup anlık değişime olan etkisini belirler. Eğer sıfır yaparsanız  trend eğilimi dikkate alınmaksızın sadece  yıldızın median değerindeki anlık değişimlere göre hesaplama yapılır. Değeri arttırırsanız trend eğrisi de dikkate alınır. Lowpass2 ise bu algoritmanın bir varyasyonu olup anlık değişimin çok olduğu yerde geçmiş datası silinerek median değerine göre tekrar pulse verilip düzeltme yapılır. Bu method seeing koşulları iyi olduğunda her iki eksende encoderı olan, ve backlash değeri çok az olan high-end montürler için önerilmektedir. DEC ekseninde takibiniz bozuksa öncelikle LOWPASS methodunu deneyebilirsiniz. Montürünüz yukarıdaki şartları taşıyorsa LOWPASS2 denenebilir. (Örneğin : AP-Paramount-EQ8 benzeri dual encoder montürler)

4 – PHD2 PREDICTIVE PEC GUIDE ALGORITHM (PPEC)

PPEC algoritması mantık olarak hsyteresis üzerine kurulu olup ayrıca worm dişlisinin periodic error modellemesini de yapabilmektedir. Bunun için worm dişlisinin en az 2 tur atması gerekmekte olup bu model devreye girene kadar hysteresis gibi davranır. Worm dişlisi iki turunu tamamladıktan sonra periodic error ölçülür ve bundan sonra oluşabilecek hatalar önceden tahmin edilerek buna göre guide komutları şekillendirilir. Eğer montürünüzde periodic error fazla ise yeni getirilen bu algoritma ile çok başarılı sonuçlar alabilirsiniz. Ancak bu algoritmanın sağlıklı olarak çalışabilmesi için süre gerekmekte olup meridyenin iki yönünde farklı PEC değerleri balansa ve dişli yönüne göre değişebileceğinden kalibrasyon tekrar yapılması gerekir.

5- Z-FILTER ALGORITHM:

Bu algoritma guiding kamerasının kısa pozlama yaptığı zamanlarda kullanışlıdır. Guide yıldızından gelen yüksek frekans göz ardı edilerek lowpass mantığının üzerinde gelen ışığın düşük frekanslı olan kısmına düzeltme yapılarak kullanılır. Mantık olarak Lowpass ile aynı çalışmaktadır ancak seeing koşulları gözardı edilerek düşük bant üzerine düzeltme yapıldığı için 0.5-1 sn arasında guide cam pozlamalarında kullanışlıdır.

Hangi Algoritma Kullanılmalıdır?

Yukarıda belirtilen altı farklı algoritmanın birbirine göre artı ve eksileri olduğundan seeing koşulları, montürün özellikleri dikkate alınarak en uygun takip algoritması ve buna bağlı olarak ayarlar deneme-yanılma yöntemiyle belirlenebilmektedir.

En çok kullanılan algoritmalar Resist Switch, Predictive PEC (PPEC) ve hysteresis olmakla birlikte mutlak bir doğru olmadığından deneme yanılma yoluyla sisteminize en uygun algoritmayı belirleyebilirsiniz. Sabit sistemler için PPEC ve Hysteresis kullanışlı olup taşınabilir sistemleriçin Hysteresis ve Resist Switch algoritmaları kalibrasyon sürecinin kısalığı nedeniyle tercih edilebilir.

Adım Adım Takip Sisteminin Çalıştırılması:
  1. Montürünüzün kabaca yatay balansını yapın.
  2. Montürünüzün her iki eksende RA ve DEC balansını yapın.
  3. Montürünüzün kutup ayarını yapın.
  4. Görüntüleme yapacağınız hedefe montürü yönlendirin.
  5. PHD’yi açarak gelişmiş ayarlardan DEC değerini okutup step size değerinin montürden okunmasını sağlayın ve bu ekranı kapatın.
  6. Kılavuz sisteminin odak ayarını yapın.
  7. Sağ alt köşede SAT uyarısı vermeyen (fazla parlak olmayan) bir yıldızı seçerek SHIFT tuşu ve kalibrasyon tuşuna basarak kalibrasyonu başlatın.
  8. Kalibrasyon bittikten sonra montürünüzle hassas hedeflemeyi yapın ve tekrar guidinge başlayın
  9. Guiding grafiğini izleyip olası hataları analiz edin, gerekirse algoritma ,agressiveness ve diğer parametleri değiştirin.
  10. Eğer takibiniz kötüyse guiding assistan modülünü çalıştırarak hataları analiz edin.
Sık Yapılan Hatalar
  • Kılavuz kamerasının poz süresini 1.0 saniyeden az olarak belirlemeyin. Unutmayın ki seeing koşulları takip sisteminin peformansını doğrudan etkilediği için poz süresini arttırmak takip yıldızından gelen HFR değerinin daha iyi okunmasını ve anlık seeing değişimlerinden daha az etkilenmesini sağlayacaktır. Ancak poz süresinin çok yüksek tutulması da takip sisteminin geç tepki vermesine ve hataların geç düzeltilerek performansın azalmasına sebebiyet verecektir.
  • Montürün kutup ayarının en iyi şekilde yapıldığından emin olun. Kötü bir takip performansının baş şüphelisi kutup ayarı ve bozuk eksen dengesidir.
  • PHD grafiğini okumak düşük performansın nedenleri hakkında ipucu verecektir. Guiding assistant modülünü çalıştırarak PHD nin önerilerini uygulayın. Grafik okumayı mutlaka öğrenin gözünüz sık sık grafik üzerinde olmalıdır.
  • Kablolamanıza dikkat edin zira takılan  veya gergin kablolar montür eksenlerine yük bindirip takip sisteminin performansını bozacaktır.
  • Montürünüzün eksenlerdeki davranışını analiz edin. Bunun için takip sistemini kapatın ve grafiği bir süre izleyin. Bunun için grafiğin en altında bulunan AUTO ayarını disabled yapın ve montür hareketlerini analiz edin. Periyodik error veya tek yönde bozulma varsa buna göre balansınızı ve polar ayarınızı kontrol edin. Periodic error fazlaysa montürünüzün worm dişlisi backlash ayarını yapın.
  • DEC ekseninde backlash sorununuz varsa montürü guide speed hızında manuel olarak kuzeye doğru en az 20-30 saniye hareket ettirerek kalibraasyonu başlatın. Bu hareket, dişliler arasındaki boşluğun elimine edilerek kalibrasyona daha iyi başlanmasını sağlayacaktır.
Share:

Author: Murat Sana

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir